24 karaty oznaczają czyste złoto, odpowiadające w Polsce próbie 999. To najwyższa próba przewidziana w polskim systemie probierczym. W zapisie matematycznym 24K daje 1000‰, ale całkowicie bezdomieszkowe złoto jest wartością teoretyczną. Dlatego wyroby i sztabki oznacza się najczęściej jako 999 lub 999,9.
Co oznacza 24 karaty?
Karat złota określa udział czystego kruszcu w stopie. Całość dzieli się na 24 części, więc przy oznaczeniu 24K wszystkie 24 części przypadają na złoto. Nie oznacza to jednak, że próba wynosi 1000. W polskim prawie najwyższa próba złota to 0,999, zapisywana także jako 999.
Próbę wyraża się w częściach tysięcznych. Próba 999 oznacza, że w 1000 części stopu znajduje się co najmniej 999 części czystego złota. Na sztabkach inwestycyjnych często spotkasz oznaczenie 999,9, czyli 99,99% złota.
Karaty a próba złota – przelicznik
Aby przeliczyć karaty na próbę, podziel liczbę karatów przez 24 i pomnóż wynik przez 1000. Wartości w tabeli pokazują najczęściej spotykane odpowiedniki:
| Karaty | Próba (‰) | Uwagi |
|---|---|---|
| 24K | 999 | Złoto czyste, najwyższa polska próba |
| 18K | 750 | 75% czystego złota |
| 14K | 585 | Około 58,5% złota, popularna próba biżuterii |
| 8K | 333 | Około 33,3% czystego złota |
Nie każdy pełny karat ma osobny odpowiednik w polskim systemie probierczym. Na przykład 22K odpowiada około 916,7‰, a 10K około 416,7‰. Próby 916 i 417 nie należą do standardowych prób złota wymienianych w polskich przepisach.
Dlaczego 24-karatowe złoto rzadko trafia do biżuterii?
Czyste złoto jest miękkie – jego twardość wynosi około 2,5–3 w skali Mohsa. W codziennym użytkowaniu łatwo się rysuje i może odkształcać. Dlatego jubilerzy dodają do niego inne metale, tworząc trwalsze stopy o niższej próbie.
Domieszki są potrzebne zwłaszcza w biżuterii noszonej każdego dnia, ponieważ:
- Czyste złoto łatwo się rysuje podczas zwykłego użytkowania.
- Wysoka zawartość kruszcu zwiększa podatność wyrobu na odkształcenia.
- Domieszki poprawiają trwałość pierścionków, łańcuszków i bransolet.
- Rodzaj dodatku może zmieniać kolor stopu, na przykład na biały lub różowy.
Złoto 24K wykorzystuje się przede wszystkim do produkcji sztabek i części monet inwestycyjnych, gdzie najważniejsza jest wysoka zawartość kruszcu, a nie odporność na codzienne noszenie.
Karat złota a karat kamieni
Karat złota oznacza czystość stopu, natomiast karat metryczny (ct) określa masę kamienia szlachetnego. Jeden karat metryczny to 0,2 grama. Pierścionek 24-karatowy nie musi więc ważyć 24 gramów, a kamień jednokaratowy ma masę 0,2 grama. Są to dwa różne zastosowania tego samego słowa.
