Czyste złoto nie przyciąga magnesu. Jest diamagnetykiem, czyli materiałem, który nie reaguje na magnes w sposób widoczny w codziennym teście. Biżuteria rzadko powstaje jednak z czystego złota. Najczęściej wykonuje się ją ze stopu, dlatego lekka reakcja nie musi oznaczać podróbki. Silne przyciąganie może natomiast sugerować obecność stali, żelaza albo jedynie złotej powłoki.
Czy złota biżuteria przyciąga magnes?
W czystej postaci złoto nie powinno zmienić położenia po zbliżeniu magnesu. Zjawisko to wynika z jego właściwości diamagnetycznych. W praktyce jubilerskiej stosuje się jednak stopy, ponieważ czyste złoto jest miękkie, plastyczne i łatwo ulega zarysowaniu lub odkształceniu.
Do złota dodaje się inne metale, aby zwiększyć trwałość wyrobu i nadać mu pożądany kolor. Ich udział zależy między innymi od próby złota. Dlatego biżuteria może reagować na magnes, choć nadal zawiera prawdziwy kruszec.
Dlaczego złota biżuteria reaguje na magnes?
Próba określa, ile jednostek czystego złota znajduje się w 1000 jednostek masy stopu. Przykładowo próba 333 oznacza 333 jednostki złota na 1000 jednostek stopu, a próba 750 – 750 jednostek. Im więcej domieszek, tym większy wpływ ich właściwości na zachowanie biżuterii.
W stopach mogą występować między innymi nikiel, żelazo, pallad lub tytan. Ich właściwości magnetyczne różnią się, dlatego sama próba nie pozwala przewidzieć reakcji każdego wyrobu. W praktyce niższa próba, taka jak 333, może reagować wyraźniej, natomiast złoto próby 750 zwykle reaguje słabiej lub wcale.
Na reakcję może wpływać także konkretny element biżuterii. Złoty łańcuszek może mieć stalowe oczko, sprężynkę albo inne części wykonane z metalu nieszlachetnego. W takim przypadku magnes przyciąga tylko ten element, a niekoniecznie całą ozdobę.
Przy ocenie reakcji trzeba zwrócić uwagę na jej charakter:
- Brak przyciągania nie potwierdza samodzielnie autentyczności złota.
- Lekkie przyciąganie może wynikać ze składu stopu albo metalowego elementu konstrukcyjnego.
- Silne przyciąganie często wskazuje na stal, żelazo lub wyrób pokryty cienką warstwą złota.
- Reakcja tylko przy zapięciu może dotyczyć sprężynki albo innej części, a nie zasadniczej części biżuterii.
Jak sprawdzić, czy złoto jest prawdziwe?
Test magnesem jest szybki i nie niszczy biżuterii, ale daje tylko wstępną wskazówkę. Inne metody mogą dostarczyć dodatkowych informacji, choć również nie wszystkie są rozstrzygające.
| Metoda | Opis | Skuteczność |
|---|---|---|
| Test magnesem | Sprawdzenie, czy wyrób lub jego elementy są przyciągane przez magnes. | Wstępna ocena, podatna na błędną interpretację. |
| Cecha probiercza | Odczytanie oznaczenia próby na biżuterii i ocena jego wiarygodności. | Pomocna, ale sama punca może zostać podrobiona. |
| Test gęstości | Porównanie masy wyrobu z jego objętością. | Przydatny w przypadku litego przedmiotu, mniej miarodajny przy pustych lub złożonych konstrukcjach. |
| Ocena jubilera | Sprawdzenie wyrobu przy użyciu profesjonalnych metod i urządzeń. | Najbardziej wiarygodna opcja przy cennej biżuterii lub podejrzeniu oszustwa. |
Warto obejrzeć cechę probierczą, ale nie należy traktować jej jako absolutnego dowodu. Oznaczenie może być nieczytelne, uszkodzone albo podrobione. Test gęstości także ma ograniczenia, szczególnie gdy przedmiot zawiera kamienie, puste przestrzenie lub elementy z innych materiałów.
Domowe testy nie dają 100% pewności. Nie należy rysować biżuterii, stosować kwasów ani podgrzewać jej bez wiedzy o możliwych skutkach. Przy przedmiocie o większej wartości najlepiej poprosić jubilera lub rzeczoznawcę o ocenę próby i składu materiału.
Brak reakcji na magnes jest zgodny z właściwościami czystego złota, ale nie potwierdza autentyczności. Z kolei lekka reakcja nie musi oznaczać fałszerstwa. O wyniku decyduje dopiero połączenie kilku informacji: próby, oznaczeń, konstrukcji wyrobu i profesjonalnej oceny.
