Gdzie na świecie wydobywa się najwięcej złota?

Najwięcej złota wydobywają Chiny, przed Australią i Rosją. W czołówce znajdują się także Stany Zjednoczone i Kanada. Światowa produkcja kopalniana wynosi około 3500–3600 ton rocznie, ale wielkość wydobycia nie jest tym samym co zasoby pozostające w ziemi.

Najwięksi producenci złota na świecie

Najnowsze pełne zestawienia obejmujące 2024 rok wskazują, że Chiny pozostają liderem światowego wydobycia. Ich kopalnie dostarczyły około 380 ton złota. Kolejne miejsca zajęły Rosja i Australia, z produkcją wynoszącą odpowiednio około 310 i 290 ton. Dane za 2025 rok są publikowane z opóźnieniem, a wartości dla 2026 roku mają charakter prognoz, dlatego nie należy przedstawiać ich jako zamkniętego rankingu.

Udziały są przybliżone i odnoszą się do światowego wydobycia kopalnianego na poziomie około 3500–3600 ton rocznie. Różnice między raportami wynikają między innymi z roku pomiaru, sposobu klasyfikowania produkcji oraz późniejszych korekt statystycznych.

Dominacja dużych państw wynika częściowo z ich powierzchni, ale sama wielkość terytorium nie gwarantuje bogatych złóż. Znaczenie mają przede wszystkim budowa geologiczna, obecność dawnych pasm skalnych, dostęp do infrastruktury, koszty energii i możliwość zastosowania przemysłowych metod przerobu rudy.

Gdzie znajdują się najważniejsze kopalnie?

Największe ośrodki wydobycia są rozproszone między Azją, Australią, Ameryką Północną i północną częścią Eurazji. W niektórych krajach złoto jest głównym produktem kopalni, w innych powstaje przy okazji eksploatacji miedzi lub srebra.

Najważniejsze kopalnie i regiony obejmują:

• Chiny – prowincje Shandong, Henan, Fujian i Liaoning, gdzie działają między innymi Sanshandao i Jinfeng. Dużą rolę odgrywają Zijin Mining, Shandong Gold Group oraz China National Gold Group.
• Australia – zachodnia część kraju, w tym Super Pit w Kalgoorlie, Boddington i kompleks Cadia. Australia jest także państwem o bardzo dużych udokumentowanych zasobach złota.
• Rosja – Syberia i Daleki Wschód, gdzie znajdują się kopalnie Olimpiada oraz złoże Sukhoi Log. To ostatnie jest jednym z największych znanych, jeszcze w dużej części niewykorzystanych złóż.
• Stany Zjednoczone – przede wszystkim Nevada. Kompleks Nevada Gold Mines obejmuje między innymi Carlin i Goldstrike i odpowiada za znaczną część amerykańskiej produkcji.
• Kanada – głównie Ontario i Quebec, a także kopalnia odkrywkowa Detour Lake. Te dwie prowincje dostarczają większość kanadyjskiego złota.
• Uzbekistan – kopalnia Muruntau na pustyni Kyzylkum. Jest jedną z największych kopalń odkrywkowych złota na świecie i według dostępnych szacunków dostarcza około 60 ton kruszcu rocznie.

W przeszłości ogromne znaczenie miało także zagłębie Witwatersrand w Republice Południowej Afryki. Wydobyto tam łącznie dziesiątki tysięcy ton złota, lecz rola tego kraju w bieżącej produkcji wyraźnie zmalała z powodu wyczerpywania łatwiej dostępnych złóż, dużej głębokości kopalń i rosnących kosztów pracy.

Wydobycie złota a zasoby geologiczne

Roczne wydobycie mówi, ile złota kopalnie dostarczyły w określonym czasie. Zasoby geologiczne oznaczają natomiast ilość metalu znajdującego się w złożach, które mogą być rozpoznane i potencjalnie wydobyte. Nie każda tona ujęta w szacunkach zasobów jest dostępna przy obecnych cenach, technologiach i przepisach.

Dlatego kraj może mieć duże zasoby, ale nie należeć do liderów rocznej produkcji. O wydobyciu decydują także głębokość złoża, zawartość złota w rudzie, dostęp do energii i wody, infrastruktura oraz koszty ochrony środowiska. USGS szacował w 2024 roku światowe zasoby złota pozostające w ziemi na około 59 tysięcy ton, lecz takie wartości zmieniają się wraz z nowymi odkryciami i zmianami opłacalności kopalń.

Nie należy też mylić zasobów geologicznych z rezerwami banków centralnych. Stany Zjednoczone posiadają ponad 8100 ton złota monetarnego, ale nie oznacza to, że jest to ilość złota znajdującego się w amerykańskich złożach.

Czy złoto może się skończyć?

Złoża możliwe do wydobycia są ograniczone, a liczba nowych odkryć dużych złóż spada. Nie oznacza to jednak, że świat nagle pozostanie bez złota. Granica opłacalności przesuwa się wraz z cenami, metodami przerobu rud i technologią. Złoże uznawane dziś za zbyt trudne może w przyszłości stać się możliwe do eksploatacji.

Ważną różnicą między złotem a surowcami spalanymi lub zużywanymi podczas produkcji jest jego trwałość. Metal można przetopić i wykorzystać ponownie, dlatego około 85% złota wydobytego w historii nadal znajduje się w obiegu – w biżuterii, sztabkach, monetach, rezerwach banków centralnych i urządzeniach przemysłowych.

Recykling nie zastępuje kopalń, ponieważ odzysk zależy od ceny, jakości materiału i kosztu przetwarzania. Ogranicza jednak presję na nowe wydobycie. Z tego powodu hasło „peak gold” należy rozumieć jako możliwy szczyt rocznej produkcji, a nie moment całkowitego zniknięcia złota z gospodarki.

Chiny pozostają liderem wydobycia, a zarazem jednym z największych konsumentów złota. Ich popyt pochodzi między innymi z jubilerstwa, przemysłu, rafinerii i zakupów sektora publicznego. Przyszła podaż będzie więc zależeć nie tylko od nowych kopalń, lecz także od ponownego wykorzystania metalu już obecnego na rynku.

Największe wydobycie koncentruje się dziś w Chinach, Australii i Rosji, lecz geografia złóż obejmuje znacznie więcej państw. Produkcja kopalniana może z czasem rosnąć wolniej albo spadać, ale dzięki trwałości metalu i recyklingowi złoto nie znika z obiegu. Zmienia miejsce i formę, a nie przestaje istnieć.