Na świecie wydobyto dotąd około 200–210 tys. ton złota, a potwierdzone rezerwy geologiczne pozostające w ziemi wynoszą około 55 tys. ton według USGS. To dwa różne pojęcia: pierwsza wartość obejmuje kruszec znajdujący się już w obiegu, druga dotyczy złóż, których wydobycie jest obecnie możliwe do potwierdzenia i uzasadnienia ekonomicznego.

Ile złota już wydobyto?

World Gold Council szacuje, że do końca 2024 roku wydobyto około 208 874 ton złota. Kruszec nie znika po wykorzystaniu, ponieważ można go przetapiać i ponownie wprowadzać do obiegu. Dlatego niemal całe wydobyte złoto nadal istnieje w postaci biżuterii, sztabek, monet, rezerw instytucjonalnych lub elementów przemysłowych.

Określenie „zasoby naziemne” nie oznacza wyłącznie złota przechowywanego w skarbcach. Obejmuje wszystkie formy kruszcu, które zostały już wydobyte, niezależnie od tego, kto je posiada i do czego je wykorzystuje.

Kategoria Charakterystyka Rola w obiegu
Biżuteria Największa część historycznie wydobytego złota znajduje się w pierścionkach, łańcuchach i innych wyrobach. Może zostać przetopiona i wykorzystana ponownie.
Inwestycje Sztabki, monety oraz fundusze i instrumenty powiązane z fizycznym kruszcem. Pełnią funkcję aktywa przechowywanego przez osoby prywatne i instytucje.
Rezerwy oficjalne Złoto należące do banków centralnych, między innymi NBP, Rezerwy Federalnej i banków państw europejskich. Jest częścią oficjalnych aktywów państwa.
Przemysł i elektronika Niewielka, lecz istotna część trafia do urządzeń elektronicznych, aparatury i innych zastosowań technicznych. Odzysk bywa trudniejszy i zależy od kosztów recyklingu.

Rezerwy banków centralnych są więc tylko jednym składnikiem światowych zasobów naziemnych. Nie należy utożsamiać ich z ilością złota wydobytego ani z naturalnymi złożami znajdującymi się w skorupie ziemskiej. Dla przykładu dane dotyczące oficjalnych rezerw wskazują, że Stany Zjednoczone posiadają około 8133 ton złota, a Polska około 632 ton. Są to zasoby instytucjonalne, nie geologiczne.

Ile złota pozostało w ziemi?

Według danych United States Geological Survey potwierdzone światowe rezerwy geologiczne złota wynoszą około 55 tys. ton. Ta liczba nie oznacza całego złota znajdującego się pod ziemią. Obejmuje tylko złoża rozpoznane na tyle, by można było oszacować ich wielkość i uznać ich eksploatację za możliwą przy określonych warunkach technicznych oraz ekonomicznych.

W terminologii surowcowej „zasoby” i „rezerwy” nie są synonimami. Zasoby mogą obejmować szerszą kategorię wystąpień geologicznych. Rezerwy to część zasobów, którą można obecnie wydobyć z odpowiednią pewnością i przy założeniu opłacalności projektu. Gdy zmienia się technologia, cena surowca, koszt energii albo dostęp do złoża, zmienia się także wielkość rezerw.

Do państw wskazywanych w danych USGS jako posiadające największe udokumentowane rezerwy należą:

  • Australia – około 9800 ton.
  • Rosja – około 7500 ton.
  • Stany Zjednoczone – około 3000 ton.
  • Kanada, Chiny i Republika Południowej Afryki – również należą do istotnych posiadaczy rezerw, choć ich wielkość zależy od przyjętej klasyfikacji i momentu publikacji danych.

Wielkość tych wartości należy traktować jako szacunek, a nie niezmienny pomiar. Nowe odwierty mogą powiększyć rozpoznane zasoby, natomiast wydobycie zmniejsza ilość kruszcu pozostającego w konkretnym złożu. Znaczenie ma też głębokość. Złoża położone kilka kilometrów pod powierzchnią mogą być geologicznie bogate, ale trudne i kosztowne w eksploatacji. Rozwój modelowania geologicznego 3D, automatyzacji i metod takich jak biodługowanie może sprawić, że część wcześniej nieopłacalnych złóż trafi do kategorii rezerw.

Czy świat może całkowicie wyczerpać złoto?

Proste dzielenie 55 tys. ton przez roczne wydobycie daje jedynie orientacyjny obraz. Nie pozwala wiarygodnie wyznaczyć daty, w której „skończy się złoto”. Wydobycie nie przebiega w stałym tempie, a nowe odkrycia, zmiany technologiczne i koszty eksploatacji wpływają na wielkość dostępnych rezerw.

Drugim źródłem podaży jest odzysk. W 2024 roku recykling dostarczył według przywoływanych szacunków około 1122 ton złota, czyli mniej więcej 26% rocznej podaży. Największa część pochodziła z przetopu biżuterii. Odzysk z elektroniki pozostaje mniejszy, ponieważ urządzenia zawierają niewielkie ilości metalu, a ich demontaż i przetwarzanie wymagają odpowiedniej infrastruktury.

Na ilość dostępnego złota wpływają między innymi:

  • tempo wydobycia w działających kopalniach,
  • odkrywanie i rozpoznawanie nowych złóż,
  • koszty energii, pracy oraz budowy infrastruktury,
  • rozwój technologii pozwalających sięgać głębiej lub przetwarzać uboższe rudy,
  • skala odzysku z biżuterii, elektroniki i odpadów przemysłowych.

Wyczerpanie rezerw nie oznacza fizycznego zniknięcia atomów złota. Najpierw kończą się złoża, które można wydobywać przy danym poziomie technologii i kosztów.

Złoto jest zatem surowcem geologicznie skończonym, ale w dużej mierze cyrkulacyjnym. Przetop biżuterii, sztabek i części przemysłowych pozwala ograniczać zależność od nowego wydobycia. Dostępność kruszcu zależy więc nie tylko od tego, ile metalu znajduje się jeszcze w ziemi, lecz także od opłacalności wydobycia, postępu technicznego i sprawności recyklingu.

Najważniejszy wniosek jest prosty: światowe zasoby złota to około 200–210 tys. ton już wydobytego kruszcu oraz około 55 tys. ton potwierdzonych rezerw geologicznych. Złoto jest ograniczone, lecz dzięki ponownemu wykorzystaniu pozostaje w obiegu znacznie dłużej niż większość surowców.