Historyczna średnia geometryczna stopa zwrotu ze złota wynosi około 8–9% rocznie w USD, licząc od 1971 roku. To wynik z długiego okresu, a nie obietnica przyszłego zysku. Cena złota podlega dużym wahaniom, przez wiele lat może pozostawać poniżej wcześniejszego szczytu, a polski inwestor ponosi dodatkowo ryzyko kursu USD/PLN.
Co naprawdę oznacza średnia stopa zwrotu ze złota?
W analizie wieloletniej lepiej posługiwać się średnią geometryczną niż arytmetyczną. Geometryczna stopa zwrotu pokazuje, jak szybko musiałby rosnąć kapitał w każdym roku, aby przejść od wartości początkowej do końcowej przy uwzględnieniu kapitalizacji. Jest więc bardziej użyteczna przy ocenie inwestycji utrzymywanej przez wiele lat.
Dane dla złota wycenianego w dolarach amerykańskich wskazują na około 8,14% rocznie w latach 1971–2024. Nowsze zestawienia obejmujące także 2025 rok wskazują wartość bliską 9%. Różnica wynika z daty końcowej i przyjętego źródła cen. Nie zmienia to najważniejszego wniosku: średnia została wypracowana mimo bardzo nierównego przebiegu notowań.
Złoto nie wypłaca dywidend ani odsetek. Cały wynik inwestora pochodzi ze zmiany ceny, dlatego moment zakupu ma duże znaczenie. Wysoka stopa zwrotu z całego okresu może współistnieć z wieloletnim oczekiwaniem na odrobienie straty.
Dlaczego średnia może wprowadzać w błąd?
Średnia z ponad pięciu dekad łączy okresy gwałtownych wzrostów z długimi fazami stagnacji lub spadków. Osoba, która kupiła złoto w pobliżu szczytu z 1980 roku, przez niemal 28 lat pozostawała poniżej nominalnej wartości początkowej w USD. Kolejny długi okres słabości przypadł na lata 2011–2020.
Przykłady długich obsunięć pokazują, dlaczego sama średnia roczna nie opisuje doświadczenia inwestora:
| Okres | Czas trwania | Charakterystyka |
|---|---|---|
| 1980–2007 | około 28 lat | Brak powrotu ponad wcześniejszy szczyt nominalny w USD |
| 2011–2020 | około 9 lat | Okres pozostawania poniżej szczytu z 2011 roku |
| 1971–2024 | ponad 50 lat | Średnia geometryczna około 8,14% rocznie |
Takie dane nie oznaczają, że złoto jest bezużyteczne. Pokazują natomiast, że nie należy traktować go jako aktywa rosnącego równomiernie ani jako automatycznej ochrony przed inflacją. Wynik zależy od horyzontu, ceny wejścia, waluty oraz kosztów inwestycji.
Analizę historycznej stopy zwrotu warto prowadzić w kilku krokach:
- Ustal datę początkową i końcową, ponieważ zmiana tych punktów może całkowicie zmienić wynik.
- Sprawdź stopę zwrotu w walucie bazowej oraz w walucie, w której ponosisz wydatki.
- Porównaj średnią geometryczną z maksymalnym obsunięciem i długością okresów odrabiania strat.
- Uwzględnij koszty zakupu, przechowywania, sprzedaży lub zarządzania instrumentem finansowym.
Zmienność złota na tle akcji i obligacji
Odchylenie standardowe mierzy, jak szeroko roczne stopy zwrotu oddalały się od średniej. Nie przewiduje przyszłego wyniku, ale pomaga ocenić skalę historycznych wahań. W analizie obejmującej lata 1971–wrzesień 2024 zmienność złota wynosiła około 19,66% rocznie.
To więcej niż w przypadku amerykańskich akcji i znacznie więcej niż w przypadku analizowanych obligacji skarbowych. Pod tym względem złoto przypomina raczej zmienne aktywo rynkowe niż stabilny instrument dłużny.
| Aktywo | Historyczne odchylenie standardowe | Maksymalne obsunięcie |
|---|---|---|
| Złoto | około 19,66% | około –63% |
| S&P 500 | około 15,71% | około –53% |
| MSCI World | około 14,86% | brak jednej wartości w przytoczonym zestawieniu |
| Obligacje skarbowe USA | około 8,13% | brak jednej wartości w przytoczonym zestawieniu |
Złoto nie wykazuje historycznie stałej, ujemnej korelacji z akcjami. W niektórych kryzysach rosło, ale w innych również traciło. Dlatego może uzupełniać portfel, lecz nie daje gwarancji, że zrekompensuje spadki akcji w każdym trudnym okresie.
Jak USD/PLN zmienia wynik polskiego inwestora?
Notowania złota na światowym rynku są najczęściej wyrażane w dolarach. Polski inwestor uzyskuje więc wynik zależny od dwóch elementów: zmiany ceny złota w USD oraz zmiany kursu dolara względem złotego.
W uproszczeniu, gdy złoto drożeje w dolarach, a dolar umacnia się wobec PLN, wynik w złotych może być wyższy niż wynik dolarowy. Jeżeli jednak złoto rośnie, lecz dolar słabnie wobec złotego, część wzrostu może zostać zneutralizowana. Możliwa jest także sytuacja, w której cena złota w USD spada, ale umocnienie dolara ogranicza stratę w PLN.
Przy ocenie inwestycji w złoto trzeba uwzględnić także następujące czynniki:
- kurs USD/PLN wpływa na wynik niezależnie od samej ceny kruszcu,
- złoto fizyczne wiąże się ze spreadem między ceną zakupu i sprzedaży oraz kosztami przechowywania,
- instrumenty giełdowe mogą naliczać opłaty za zarządzanie i różnić się sposobem odwzorowania ceny złota,
- inflacja w Polsce może zmienić realną wartość wyniku, nawet gdy nominalna stopa zwrotu jest dodatnia.
Dla polskiego inwestora średnia stopa zwrotu w USD jest więc tylko punktem odniesienia. Nie jest tym samym co średni wynik osiągany w złotych.
Czy średnia stopa zwrotu powinna decydować o zakupie złota?
Sama średnia historyczna nie powinna być głównym kryterium wyboru. Złoto nie generuje bieżącego dochodu, ma wysoką zmienność i może przez wiele lat pozostawać poniżej wcześniejszego maksimum. Jego uzasadnieniem w portfelu bywa raczej dywersyfikacja i odmienna reakcja na część zjawisk gospodarczych niż oczekiwanie stałego wzrostu.
Notę ekspercką można sformułować tak: złoto lepiej traktować jako element zabezpieczający lub uzupełniający portfel, a nie jako zamiennik akcji czy obligacji i nie jako instrument gwarantujący określoną stopę zwrotu. Historyczne 8–9% rocznie opisuje przeszłość, nie przyszły wynik konkretnego inwestora.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty części lub całości kapitału, a historyczne stopy zwrotu nie gwarantują podobnych wyników w przyszłości.
