Najwięcej złota wydobywają Chiny, Rosja, Australia, Kanada i Stany Zjednoczone. Według danych za 2023 rok Chiny pozostały liderem z produkcją 378,2 ton, czyli około 10,3% światowego wydobycia. Trzeba przy tym odróżnić roczną produkcję kopalń od rezerw złota banków centralnych. Pierwsza wartość pokazuje bieżące wydobycie, druga – zgromadzone zapasy kruszcu.
Które kraje wydobywają najwięcej złota?
Światowa produkcja górnicza złota wyniosła w 2023 roku 3646,1 ton. Poniżej znajduje się ranking pięciu największych producentów, opracowany na podstawie danych Światowej Rady Złota.
| Miejsce | Kraj | Roczna produkcja (tony) |
|---|---|---|
| 1. | Chiny | 378,2 |
| 2. | Rosja | 321,8 |
| 3. | Australia | 293,8 |
| 4. | Kanada | 191,9 |
| 5. | Stany Zjednoczone | 166,7 |
Chiny odpowiadały za około 10,3% globalnego wydobycia, Rosja za około 8,8%, a Australia za około 8%. Pierwsza trójka dostarczyła więc blisko jedną trzecią światowej produkcji. Dla porównania Ghana wyprodukowała 135,1 ton, Indonezja 132,5 ton, a Peru 128,8 ton.
Co decyduje o pozycji liderów wydobycia?
Chiny
Chiny utrzymują pierwsze miejsce dzięki połączeniu dużej bazy geologicznej, licznych kopalń i kapitału krajowego. Ważne regiony górnicze znajdują się między innymi w prowincjach Shandong, Henan, Fujian i Liaoning, a także w Guizhou i Yunnanie. Charakterystyczna jest rozproszona struktura sektora, w którym działa wiele stosunkowo małych kopalń.
W 2023 roku chińska produkcja była niższa od średniej z lat 2013–2023, wynoszącej około 400 ton rocznie. Nie zmieniło to jednak pozycji kraju w światowym rankingu.
Rosja
Rosyjskie wydobycie koncentruje się przede wszystkim na Syberii Wschodniej i Dalekim Wschodzie, między innymi w obwodach magadańskim, krasnojarskim, irkuckim i amurskim. Znaczenie mają również złoża na Uralu. Do ważnych obiektów należy Olimpiada Gold Mine, należąca do Polyus Gold.
Na działalność sektora wpływają sankcje ograniczające dostęp do części rynków, technologii i urządzeń. Rosyjskie przedsiębiorstwa przekierowują eksport do krajów Azji oraz państw BRICS, ale modernizacja starszego sprzętu pozostaje istotnym wyzwaniem.
Australia
Australia korzysta z bogatych złóż oraz dobrze rozwiniętej infrastruktury górniczej. Ponad 60% krajowej produkcji pochodzi z Australii Zachodniej, a ważnym regionem jest także Nowa Południowa Walia. Działają tu zarówno krajowe spółki, jak i międzynarodowe koncerny.
Na wynik z 2023 roku wpływały wysokie ceny złota, ale sektor mierzył się także z kosztami operacyjnymi, niedoborem pracowników, zakłóceniami dostaw i pogorszeniem jakości rudy w części kopalń. O pozycji Australii decydują więc nie tylko zasoby, lecz także technologia i doświadczenie firm górniczych.
Kanada
Kanadyjskie wydobycie koncentruje się głównie w Ontario i Quebecu, które odpowiadają za około 70% produkcji kraju, oraz na Jukonie. Fundament geologiczny stanowi między innymi Tarcza Kanadyjska, bogata w złoża metali.
Kanada ma dojrzały sektor górniczy i rozwinięte zaplecze regulacyjne. Inwestycje utrzymywały się na wysokim poziomie przy sprzyjających cenach złota, ale odkrywanie nowych złóż staje się coraz droższe, a projekty mogą być opóźniane przez procedury środowiskowe i społeczne.
Stany Zjednoczone
Najważniejszym obszarem wydobycia w USA jest Nevada, skąd pochodzi około 73% krajowej produkcji. Duże znaczenie mają kopalnie odkrywkowe, w tym kompleks Nevada Gold Mines należący do Barrick Gold i Newmont. Drugim istotnym regionem jest Alaska.
Amerykański sektor wyróżnia się dużą skalą operacji, dostępem do kapitału i zaawansowanymi metodami przetwarzania rudy. Na całkowitą podaż złota w USA wpływa również recykling, ale nie jest on wydobyciem górniczym i nie powinien być doliczany do rankingu producentów kopalnianych.
Dlaczego wielkość wydobycia złota się zmienia?
Produkcja nie zależy wyłącznie od ilości złotonośnej rudy. Kopalnia musi być także opłacalna, możliwa do rozbudowy i zgodna z wymogami prawnymi. Wysokie ceny zwiększają rentowność projektów, lecz nie prowadzą automatycznie do szybkiego wzrostu wydobycia, ponieważ budowa kopalni i uzyskanie pozwoleń często trwają wiele lat.
Na przyszłe wyniki producentów wpływają przede wszystkim następujące bariery:
- Coraz trudniejsze złoża – nowe odkrycia są rzadsze, a ich przygotowanie wymaga większych nakładów technologicznych i finansowych.
- Koszty operacyjne – energia, paliwo, sprzęt, transport i wynagrodzenia wpływają na rentowność kopalń.
- Wymogi ESG – ograniczanie emisji, ochrona wody i rekultywacja terenu zwiększają koszty, ale zmniejszają środowiskowe skutki działalności.
- Ryzyko geopolityczne – sankcje, ograniczenia eksportowe i zakłócenia łańcuchów dostaw mogą utrudniać sprzedaż oraz zakup maszyn.
- Wpływ na środowisko – przetwarzanie rudy może wiązać się z użyciem substancji takich jak cyjanek i rtęć, a także z powstawaniem odpadów poflotacyjnych.
Wydobycie pierwotne nie jest jedynym źródłem podaży złota. Część kruszcu wraca na rynek dzięki recyklingowi biżuterii, elektroniki i innych wyrobów. Recykling uzupełnia produkcję kopalnianą, ale nie zmienia kolejności państw w rankingu wydobycia.
Największym producentem pozostają więc Chiny, choć ich przewaga nie oznacza stałego wzrostu wydobycia. O pozycji każdego kraju decyduje połączenie geologii, inwestycji, technologii, regulacji oraz stabilności politycznej. Dane o produkcji trzeba zawsze analizować osobno od informacji o rezerwach posiadanych przez banki centralne.
