Rudy miedzi w Polsce występują przede wszystkim w Legnicko-Głogowskim Okręgu Miedziowym na Dolnym Śląsku. To właśnie tam KGHM Polska Miedź S.A. prowadzi obecne wydobycie. Poza tym obszarem rozpoznano także nowe, perspektywiczne złoża między innymi w rejonie Nowej Soli, Sulmierzyc Północ, Żar i Mozowa. Nie oznacza to jednak, że wszystkie mogą od razu zostać przeznaczone do eksploatacji.

Gdzie obecnie wydobywa się miedź w Polsce?

Najważniejszym obszarem występowania i wydobycia rud miedzi jest Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy (LGOM), położony na Dolnym Śląsku. Obejmuje on okolice Lubina, Polkowic, Głogowa i Legnicy. Z tym regionem związana jest działalność KGHM, który wykorzystuje tam rozbudowaną infrastrukturę kopalń, zakładów wzbogacania rudy i hut.

Obecna baza surowcowa KGHM ma zabezpieczać funkcjonowanie spółki przez kolejne dziesięciolecia. Dalszej eksploatacji mają służyć między innymi budowane szyby górnicze GG-2, Retków i Gaworzyce. Są to inwestycje związane z dostępem do kolejnych partii złóż, a nie dowód na uruchomienie nowych kopalń w innych regionach kraju.

W ostatnich latach coraz większą uwagę zwracają jednak obszary położone na północ od Odry. Prowadzone tam prace geologiczne mogą poszerzyć krajową bazę zasobów, lecz znajdują się na innym etapie niż złoża eksploatowane w LGOM.

Nowe obszary występowania rud miedzi

W wyniku badań prowadzonych w latach 2014–2022 rozpoznano cztery nowe złoża rud miedzi i srebra: Nowa Sól, Sulmierzyce Północ, Żary oraz Mozów. Według informacji przywoływanych przez PIG-PIB oraz przedsiębiorstwa Lumina Metals i Electrum Group, perspektywiczny potencjał tych i powiązanych obszarów może sięgać nawet 165 mln ton. Część szacowana na około 98 mln ton miałaby potencjalnie znaczenie ekonomiczne, ale te wartości wymagają dalszego potwierdzania i dokumentowania.

Określenie „złoże perspektywiczne” nie oznacza jeszcze zasobu gotowego do wydobycia. Taki obszar może wskazywać na prawdopodobne występowanie surowca, jednak przed rozpoczęciem inwestycji trzeba potwierdzić jego geometrię, jakość, ciągłość, warunki hydrogeologiczne oraz opłacalność eksploatacji.

Obszar lub złoże Status Charakterystyka
Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy Eksploatowany Główna baza wydobycia miedzi i srebra w Polsce, związana z działalnością KGHM.
Nowa Sól Rozpoznane i dokumentowane Jedno z nowych złóż rud miedzi i srebra położonych na północ od Odry.
Sulmierzyce Północ Rozpoznane i dokumentowane Obszar badań wskazywany wśród nowych perspektyw surowcowych.
Żary Rozpoznane i dokumentowane Rejon nowych prac eksploracyjnych dotyczących miedzi i srebra.
Mozów Rozpoznane i dokumentowane Obszar uwzględniany w szacunkach przyszłego potencjału wydobywczego.

W prace eksploracyjne w tych rejonach angażowały się między innymi Lumina Metals i Electrum Group. Według przekazanych informacji firmy zainwestowały w badania około 500 mln zł. Ich aktywność nie przesądza jednak o terminie rozpoczęcia wydobycia. Ostateczna decyzja wymaga pełnej dokumentacji geologicznej, uzyskania wymaganych zgód i przygotowania projektu górniczego.

Dlaczego nowe złoża nie są jeszcze eksploatowane?

Największą różnicę między obecnym LGOM a nowymi obszarami stanowi stopień rozpoznania oraz gotowość infrastruktury. W przypadku nowych złóż sama obecność miedzi nie wystarcza. Inwestor musi jeszcze ocenić, czy możliwe będzie bezpieczne dotarcie do rudy i prowadzenie wydobycia przy akceptowalnych kosztach.

Na przyszłą eksploatację wpływają przede wszystkim:

  • Głębokość zalegania – głębsze partie złóż wymagają rozbudowanych szybów, specjalistycznego transportu i rozwiązań ograniczających zagrożenia występujące pod ziemią.
  • Technologia – wydobycie z trudniej dostępnych poziomów może wymagać nowych metod urabiania, wentylacji, chłodzenia i przeróbki rudy.
  • Czas inwestycji – od rozpoznania złoża do uruchomienia kopalni może minąć około 10–15 lat, a w niektórych przypadkach proces może trwać dłużej.
  • Koszty i obciążenia fiskalne – rentowność projektu zależy od nakładów na infrastrukturę, cen surowców, parametrów rudy oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, określanego jako TETR.

Według informacji przedstawianych przez inwestorów stawka TETR jest jednym z czynników wpływających na opłacalność nowych projektów. Wysokość tego obciążenia oraz ewentualne zmiany przepisów są elementem otoczenia gospodarczego, ale nie zastępują oceny geologicznej. Nawet korzystniejsze warunki podatkowe nie zmienią faktu, że głębokie złoże wymaga wieloletnich prac projektowych i dużych nakładów.

Dlatego znalezienia lub rozpoznania złoża nie należy utożsamiać z natychmiastowym rozpoczęciem wydobycia. Najpierw trzeba przejść od szacunków perspektywicznych do zasobów udokumentowanych, a następnie wykazać, że ich eksploatacja jest technicznie możliwa i ekonomicznie uzasadniona.

Skąd pochodzą wiarygodne dane o złożach?

Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB) jest podstawowym źródłem oficjalnych informacji o budowie geologicznej Polski, zasobach kopalin i dokumentacji złóż. Doniesienia firm poszukiwawczych, raporty branżowe i publikacje medialne mogą sygnalizować duży potencjał, lecz wymagają zestawienia z dokumentacją geologiczną oraz statusem formalnym danego obszaru.

Najkrócej mówiąc, miedź jest dziś wydobywana w LGOM, natomiast Nowa Sól, Sulmierzyce Północ, Żary i Mozów wskazują kierunek przyszłych poszukiwań. Ich znaczenie będzie można ocenić dopiero po zakończeniu kolejnych prac dokumentacyjnych i analizie warunków budowy kopalń.