Perła nie jest minerałem, ponieważ powstaje w organizmie żywym. Jej utworzenie jest przykładem biomineralizacji, czyli procesu, w którym małż lub inny mięczak wytwarza mineralną substancję budulcową. Sam obiekt pozostaje jednak tworem biologicznym, a nie substancją pochodzenia wyłącznie nieorganicznego.
Jakie cechy musi mieć minerał?
Minerał to naturalnie występująca substancja nieorganiczna o określonym składzie chemicznym i uporządkowanej, krystalicznej budowie. Minerały powstają w procesach geologicznych lub chemicznych, niezależnie od działania organizmów żywych. Do ich klasyfikacji liczy się więc nie tylko skład, lecz także pochodzenie całej substancji.
Najważniejsze kryteria mineralogiczne można ująć następująco:
- naturalne pochodzenie
- ściśle określony skład chemiczny
- budowa krystaliczna
- pochodzenie nieorganiczne
Perła spełnia tylko część tych warunków. Występuje naturalnie i ma uporządkowaną, warstwową strukturę, ale powstaje dzięki aktywności organizmu. To właśnie organiczne pochodzenie wyklucza ją z definicji minerału.
| Cecha | Minerał | Perła |
|---|---|---|
| Pochodzenie | Powstaje w procesach nieorganicznych, najczęściej geologicznych. | Powstaje w organizmie mięczaka w wyniku biomineralizacji. |
| Skład chemiczny | Ma określony skład właściwy dla danego minerału. | Zawiera głównie węglan wapnia oraz składniki organiczne. |
| Budowa | Ma uporządkowaną strukturę krystaliczną. | Zawiera bardzo drobne kryształy ułożone w warstwy i spojone substancjami organicznymi. |
| Nieorganiczność | Jest warunkiem uznania substancji za minerał. | Nie jest spełniona, ponieważ perłę wytwarza żywy organizm. |
Czy perła zawiera minerały?
Tak. Perła składa się przede wszystkim z węglanu wapnia (CaCO₃), występującego głównie w postaci aragonitu, a czasem także kalcytu. Aragonit i kalcyt są minerałami, lecz ich obecność nie sprawia, że cała perła staje się minerałem.
Małż perłopław wytwarza kolejne warstwy węglanu wapnia, reagując na ciało obce lub podrażnienie w obrębie tkanek. Kryształki zostają ułożone w charakterystyczną strukturę, a całość jest związana składnikami organicznymi. Ten proces biologicznego tworzenia substancji mineralnej nazywa się biomineralizacją.
Najważniejsze jest więc rozróżnienie między substancją budulcową a klasyfikacją całego obiektu. Perła zawiera minerały, ale sama jest biologicznym tworem zbudowanym z części mineralnych i organicznych. Z tego powodu zalicza się ją do materiałów pochodzenia organicznego, podobnie jak bursztyn, choć bursztyn powstaje ze stwardniałej żywicy roślinnej.
